Tohi fakamalo ‘a Kalafi Moala

0
2564

FAKAMĀLŌ MEIA KALAFI MOALA

‘Oku ‘oatu ‘eku fakamālō loto hounga mo’oni ki he ngaahi tokoni, fale’i, lau, mo e fakaanga ki he me’a ne fai ki ai e talanoá fekau’aki mo e fefolau’aki lotu ‘aukai mo e ngaahi fakamole ki ai.

‘Oku ‘i ai e poupou lahi ki he lotú mo e ‘aukaí, kā ko e founga ne fai’akí mo hono ngaahi fakamolé ne fai ki ai e hoha’á.

Ko hono tālanga’í na’a lava ke fanongo mai ki ai e kau faitu’utu’uní ke fai ki ai ha me’a. Pea kapau ‘oku ‘ikai, pea kehe pē ‘oku fai e ‘ilo mo ha fanongo mai ki he le’o ‘o kinautolu ‘oku fakaongo atú.

Na’e ‘i ai pē ha ni’ihi ne tuku ‘a e ‘isiu kae fai e laulea he’eku tali ki he Palemiá. Neongo hono tuku e ‘isiu ia ki he tafa’aki kae fai e talanoa ia he sino ‘o e PM mo e motu’a ni, ka ‘oku ou mahalo ko e anga pe ia e me’a koee ‘oku fai ki ai e tokangá, pea talanoa’i leva ia.

Ko e tali ki he tohi lōloa ‘a e PM (fo’i lea ‘e 2700+), na’e ‘ikai ko ha tali he taufehi’a, kā ko e tali ‘i ha tangi atu ki ai ke tuku ā e tau fakasinó kae talanoa he poiní. ‘Oku mahino pē ‘oku ‘ikai ke fanongo mai ia ki ai, pea ‘oku sai pe ia. Ko e fili ia ‘a’ana, pea ‘oku fai pe faka’apa’apa ki ai he ko ia ‘oku Palemiá.

‘Oku ou pehē ke tau laka atu ā mu’a, ki he ngaahi me’a kehekehe ke fai ki ai e tokangá he ‘oku lahi, koe’uhí ko hotau ngaahi famili mo honau kaha’ú ‘i hotau ki’i fonua ni.

‘Oku fakamamafa ‘eni ki hono fai ai pe fekumi ki he mo’oní mo e faitotonú, pea ke fakafepaki’i ‘a e loí mo e faihalá, ‘o tatau aipē pe ko fē tafa’aki fakapolitikale ‘oku ma’u ai: PATOA, PAK, pe Tau’atāina.

Fakamālō atu ki he ngaahi fale’i, kau ai e laukovi mo e tuku ki lalo ne fai mai kiate au, neongo ‘oku lahi e ngaahi me’a ne makatu’unga he ma’uhala mo ta’emooni. Kā, na’e toe ‘i ai pe mo e ngaahi fakaanga fekau’aki mo ‘eku to’onga he ta’u ‘e 30 kimu’á, pea ‘oku ou tali lelei kotoa pē. Ko e motu’a ni, ko e angahala pē ne fakahaofi mai ‘e Sisu. Pea ‘oku fai e fononga nonga he hala ko iá.

‘Oku ‘ikai ha faingata’a’ia’i ia ‘e toe lava ke fakahoko mai kiate au ke tuku ai e fai e fatongia ni. ‘Oku ‘ikai keu manavahé au ki ha me’a pe ko ha taha, he ko e fatongia ‘eni ne foaki mai ‘e he ‘Eiki keu fai.

Ne ‘osi fakahū pilisone au ko e faka’ilo ‘e he Fale Alea (1995), pea tukuange ‘e he Fakamaau’anga ‘o mo’ua ai e Pule’anga; ne ‘osi tamate’i ‘e he Pule’anga ‘eku pisinisi ‘i hono to’o ‘eku laiseni (1997), ‘ohofi hoku ‘ofisí ‘e he kau Polisí (tu’o 12 he ta’u ‘e taha), ko e kumi e fakamatala fakapulipuli, pea a’u ‘o tuli au mei Tonga ni ‘ou nofo Nu’usila ta’engofua ki he’eku nusipepa ke tufaki ‘i Tonga ni he mahina ‘e 9. Na’e hopo’i ‘eni pea ikuna. Pea ko e ta’u ‘eni ‘e 26 ‘a e ngāue ‘a’aku mo hoku malí ‘i Tonga ni, kae kei folau pe ki muli ki he’ema ngāue ai.

Ko e ngaahi me’a ‘eni ne fai ta’efakalao kiate au, ko e Tonga au, kā na’aku sitiseni ‘Amelika. Kuo ‘osi fakamanamana’i tu’o fiha au ke tā, ke tamate’i, mo e hā fua. Pea kuo ‘ikai fa’alaua ‘a e feinga ke tuku au ki lalo he taufehi’a mo e ta’e’ilo, koe’uhí pe ko e lea fakaangá. Kā, kuo ‘osi atu ia he kuonga ‘o e fakapo’ulí. Kā, kuo toe feinga e Palemia ko ‘ení ke ne fai kiate au e fakafe’atungia’i tatau. ‘Oku ou kei fakafeta’i pē ki he ‘Ofa mo e Mafimafi ‘o e ‘Otuá.

Kuo u ‘osi fakatau atu fuoloa ‘eku nusipepa (Taimi ‘o Tonga) mo e Letio (88.1), ki he kautaha kehe. Pea u retire au (‘ova he ta’u ‘e 1), kā kuo u toe foki mai he fu’u fakalongolongo pehē fau ‘a e tokolahi ‘o e Mitiá kae ‘ikai ke fai honau fatongiá. Kuo komo ‘uto kinautolu ‘e he Pule’anga ko ‘ení. ‘Oku ou nofo pē ‘i Kolomotu’a mo hoku ki’i fāmilí ‘o sio tonu he me’a ‘oku hoko ki hotau fonua ni.

‘Oku hoko e ngaahi faingata’á ko ha fakaivi kiate au mei ‘Olunga. Kā, ‘oku ou fakamālō atu pe ho’o mou afe mai ki he fetalanoa’aki ‘a’aku mo e Palemiá ‘o poupou pe fakaanga’i. Ko e ‘uhinga pē foki na’aku ‘ave public ai he ko ‘ene lau kia aú mo e ‘isiú na’a ne ‘ave public.

Kā, ‘oku sai pe ia. ‘Oku ‘ikai keu fie’eiki au ‘i ha lau kovi mai kiate au he ‘oku ‘ikai ko ha ‘eiki au. Ko e si’i feinga pē ke tau nofo ki he mo’oní kae ‘ikai ko e loí. Ko hoku fatongia pē ia ko e faiongoongo, mo e tokotaha tui ‘Otua.

‘Oua pe tuku e fakaanga mai ki he motu’a ni mo ‘eku fai fatongiá. ‘Oku lahi ange me’a ‘oku ou ako mei he’eku ngaahi fehalaakí mo ‘eku tōnounoú, he ngaahi me’a ‘oku ou ako mei ha’aku lava me’a.

‘Oku ou tali lelei foki e ngaahi poupou mo e fakalotolahi kuo fai mai. Pea ‘oku fu’u hulu atu ia he ki’i me’a ‘oku kukukuku atu ‘e he motu’a ni. Kā, ‘oku ou hounga’ia ho’omou falalá mo e tokoni lahi ki he ngāue ‘oku faí.

Tatau atu mo e fakafeta’i lahi, ka tau hiki atuāmu’a ki he ngaahi talanoa kehekehe mo mālie ‘oku fiema’u ke fai ki ai ha tokanga.

Fakamālō mo e loto hounga mo’oni,
Kalafi Moala.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here