Tali kihe tukuaki’i fkfinematu’a ‘a Hon. Rev Dr. PM Tui’onetoa

0
2415

27 Novema 2020

Tali ki he Palemia

Mahalo ‘oku ‘ikai tonu ke fai hano toe tali ‘a e tohi ‘ohofi fakafo’ituitui mo ‘afungi kuo fai ‘e he Palemia, Rev. Dr. Pohiva Tu’i’onetoa, ka tuku pe ke fai ha ki’i tali nounou telia na’a toe tupu lekina ai ‘a e ma’uhalá ‘o hange ko ‘ene ngaahi fakamatalá.

Neongo ‘a e tohi sio lalo mo tāpalasia noa’ia, ka ‘oku ‘ikai keu ofo ai he ko e fa’ahinga ‘atamai pe ia mo e laumalie kuo tau sio tonu ai mei he Palemia ko ‘ení, he ko ‘ene hikisia ‘oku fakatu’utāmaki ange ia he Covid 19.

Ko e lau koee na’aku ngaue he kulupu lotu ko e Youth With A Mission, ‘oku mo’oni ia. Kā, na’e ‘ikai keu hola mei ai ke ha’u ‘o fokotu’u nusipepa ‘i Tonga ni. ‘Oku ou kei ngāue pe mo e kulupu ni, ko e kulupu ngāue fakamisinale ki hono fakamafola e Kosipeli. ‘Oku ‘ikai ke ‘i ai ha’amau kau faifekau hange ko e lau ‘a e Palemia, he ko e kakai pē kimautolu mei he ngaahi Siasi kehekehe, fonua kehekehe, fa’ahinga ngāue kehekehe, ‘oku mau tu’u fakataha ke fai e ngaue he founga kehekehe ‘a hono fakamafola e Kosipeli.

Ko e feinga koee ke fakangalikovi’i ‘a ‘emau lotu, ‘oku ‘ikai ke taau ia. Ka tau hoko atu.

Ko e nusipepa ko e Taimi ‘o Tonga na’aku fokotu’u mo fakalele he ta’u ‘eni ‘e 30+ ‘oku kei lele pe. Ka, kuo fuoloa hono tukuatu ia ki ha kautaha kehe, ‘ova ‘eni he ta’u ‘e taha. Kau ki ai Letio koee ‘oku lea loi Palemiá ki ai, FM 88.1 ‘oku kei lele pe mo ia. Pea ko Palemiá pe mo Lavulavu ‘oku na fa’a ngaue lahi ‘aki.

Ko e Kalonikali na’e ‘omai ‘e he Pule’anga ko e kole ke mau fakalele ke mo’ui. Hili ha ta’u ‘e taha, ne toe mei mate Taimi ia ko e fua e fakamole kae ‘ikai manakoa e Kalonikali. Ko ia ai neu fakafoki ki he Pule’anga. Ko e mo’oní ia pea kuo ‘osi ‘oatu pe ki he Palemiá ‘a e fakatonutonú ka ‘oku ne kei hiva mai pe ia ‘a e fo’i fasi loi ‘a’ana pe.

Na’e ‘ikai ke tuli au ‘e ‘Aklisi mei he ‘eku ngāue fale’i ma’ana. Ko e ngata pe ia e ‘uluaki aleapau, pea ma felotoi pe he ‘ikai keu toe fie hoko atu au. Ko e mo’oni ‘eni pea ‘oku ‘i ai pe hono lekooti.

Ko e mo’oni kotoa e ngaahi me’a ko ‘eni ‘oku ‘oatu ke fakatonutonu atu aki e loi ‘a e Palemiá. He kuo ne fakanafalanoa’ia pe ke fakatonuhia’i’aki ‘ene pangó. He ‘ikai keu fili Fale Alea au ha taimi, ke faitonu ki ha fa’ahi politikale, pea he ‘ikai ke polepole au he’eku Rev he ‘oku ‘ikai ko ha Rev au, pe ko ha’aku ako he ‘oku ‘ikai ha’aku Dr, ka ‘oku ou polepole pe he me’a ‘e taha, ko e angahala pe au kuo fakamo’ui ‘e he ‘Ofa ‘a e ‘Eiki.

‘Ikai ke toe fai ha lau ki he’ene loi fekau’aki mo e Lulutai, mo e ha fua. Kā, ko e talaatu pe ke ke ‘ilo’i Palemia he ‘ikai ke hoko ho’o ‘ohofi fakafo’ituitui ha faiongoongo, hange ko ia na’ake fai kia Salamo Fulivai, ke ta’ofi ai hono tukuatu e ngaahi ongoongo mo’oni mo totonu fekau’aki mo e Pule’angá.

Ko e fakafepakí ‘oku fai, ki he ngāue kākā, loí, mo e fakavalevalé. Pea ‘oku tatau aipē pe ko e Pule’anga fē ‘oku hoko aí, kuopau pe ke fai ha lea ki ai.

Kaekehe, ‘oku mahino mei ho’o tali ki he ngaahi articles neu tukuatu ho’o ‘afungi mo e ‘ikai ke ke loto ke lea atu ha taha kia koe. Kuo ke fai e ‘ohofi fakafo’ituitui, ka ke tali mai ange ngaahi fehu’i atu ko ‘ení:

1. Na’e fai atu ha’aku lau ki ho’o mo’ui fe’auaki mo e tono, kae’uma’ā e fakafanau ‘o ha taha ngāue fakapule’anga lolotonga ho’o ngaue fakapule’anga? Hala’atá!
2. Na’e fai atu ha lau fakafo’ituitui ki he ngaahi tukuaki’i ho’o pa’usi’i ne fai ki he kakai fefine ngaue fakapule’angá? Hala’atá!
3. Na’aku lau atu ki ho’o lavaki’i mo laukovi’i ‘a Rev. Dr. Liufau Saulala mo e Tokaikolo, ‘a ia na’ake mo’ui fakalaumalie aí, mo faka’ai’ai e faka’ilo, pea iku ‘o ke kau hono tataki e kulupu (Siasi) ke mavahe mei he Tokaikolo? Ko e Siasi ‘eni koee ‘oku ke faifekau aí, ‘a ia na’e fokotu’u he fo’i to’onga faka-Siutasi? Hala’atá!
4. Na’aku lau atu ki he ngaahi tukuaki’i kehekehe ‘o koe fekau’aki mo e pa’angá, tautefito ki he pa’anga ‘a e Siasí? Pea ko e ngaahi ngāue ta’efakapalofesinale mo ta’efakalotu kuo tukuaki’i koe ki ai? Hala’atá!
5. Ka ta huke vala ‘o fakafinematu’a ‘e fonufonu peesi ia hono faka’eke atu koee. Na’aku lau atu ki ho’o lavaki’i ‘a ‘Akilisi Pohiva mo e PTOA ‘o ke fokotu’u paati fo’ou ko ho’o fie Palemiá? Hala’atá!
6. Pea ko ho’o tukuaki’i ‘a ‘Akilisi ki he pango ‘oku hoko ‘i ho Pule’angá, lolotonga ko ia kuo fuoloa ‘ene pekia, pea na’ake ‘i hono Pule’angá pe, ka kuo ke tuhu ki ai ke fakatonuhia’a ho’o vale? Hala’atá!
7. Na’aku lau atu ki he ma’u hangatonu pe mei ho’o kau Minisitā ‘a e ‘ikai ha’o fakakaukau fo’ou pe ha me’a ho ‘atamai ka ‘oku ke muimui pe ki he me’a ‘oku talaatu ‘e Lavulavú? Hala’atá!

Faka’osi atu Palemia, ko e lahi koee ho’o fa’a leá, ko e fakamahino mai ia ko e vale koe, he ‘oku ke ngaue’aki ‘a e loi mo e takihala ke feinga ke fakatonuhia’i’aki ho’o vale.

Fakahaofi ho’o toketā Tohitapú ‘aki ho’o ‘ulungaangá, kae ‘ikai ko ho’o fa’a lea vale. Foki ki he ‘Otuá ‘o fai ke taau ho’o lotu mo ho’o ‘aukai, pea ke Ne ‘oatu ha ki’i anga fakatōkilalo ke ke ma’u ha momo’i anga’ofa ki he kakai ‘o e fonuá kae tuku e siolaló mo e tāmoloki noa’iá.

Faka’apa’apa atu,
Kalafi Moala

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here